Học Zig | P1: Cài đặt

Đã rất lâu rồi mình không học một ngôn ngữ mới nào. Trong thời đại AI bùng nổ, cảm giác bản thân không tiến bộ mấy vì càng ngày càng lệ thuộc vào sức mạnh của nó nên mình quyết định thử học một ngôn ngữ còn rất mới để vận động cái đầu óc ì ạch này cũng như tìm chút niềm vui xem sao. Vậy tại sao lại chọn Zig?

Mình dùng terminal app tên là Ghostty trên macbook và thấy thích Mitchell Hashimoto, cha đẻ của nó. Anh viết Ghostty bằng Zig nên mình quyết định học Zig. Chỉ vậy thôi.

Zig là một ngôn ngữ còn rất mới, phiên bản mới nhất đang là 0.15.2 (vào lúc viết bài) nên tài liệu dành cho nó cũng rất ít. Mình học đến đâu hay đến đó thôi. Nó sinh ra nhằm thay thế C/C++ mà mình cũng không có nhiều kinh nghiệm những ngôn ngữ này, coi bộ khá khó ha!

Mục tiêu là thử đóng góp một PR cho Ghostty :)) Khá là hoài bão, thôi đại đại vậy đi.

Muốn học một ngôn ngữ trước hết cần phải làm gì bạn biết không? Đúng, phải cài nó. Trên macOS có 2 cách cài:

Mình dùng cách 2 vì mục tiêu là học tập nên cứ thủ công để hiểu rõ hơn. Cần chi đâu phải vội.

Vào trang Download của Zig, bạn sẽ thấy các phiên bản sắp xếp từ mới tới cũ. Mới nhất luôn là nhánh master, nhưng mình muốn ổn định một chút (mặc dù không ổn định lắm vì chưa ra version 1!) nên chọn bản 0.15.2. Ở mục macOS có 2 bản dành cho x86_64 và aarch64, dành cho 2 kiến trúc khác nhau trên máy mac. Bản đầu là máy dùng chip Intel, bản sau cho máy dòng M nhà trồng của Apple (aarch viết tắt của ARM Architecture). Mình dùng chip M2 Pro nên tải bản aarch64.

Tải về và giải nén rồi đặt vào thư mục dev của bạn. Mình đưa vào ~/dev. Ở đây mình thử chạy zig:

> cd ~/dev
> zig-aarch64-macos-0.15.2/zig version

Có thể bạn sẽ gặp phải lỗi hệ thống của Apple đó là:

Vì mặc định Apple chặn các ứng dụng tải trên web về. Để bỏ qua nó hãy chạy lệnh:

> xattr -d com.apple.quarentine ~/dev/zig-aarch64-macos-0.15.2/zig

Chạy lại lệnh version trên bạn sẽ thấy in ra dòng 0.15.2.

Nhưng bạn có thấy cấn cấn gì không? Không lẽ lúc nào cũng chạy một lệnh dài thòng để gọi zig? Mình muốn bằng cách nào đó chỉ đơn giản gõ zig là được. Giờ chúng ta cần cậy tới PATH.

PATH là biến môi trường của hệ thống giúp tìm ra file lệnh nằm ở đâu. Nếu không có nó hệ thống phải lật tung ổ cứng để tìm thấy nơi ở của zig, điều này rất tốn kém. Vì vậy chúng ta phải thêm thư mục chứa zig vào PATH bằng lệnh:

> export PATH=$PATH:~/dev/zig-aarch64-macos-0.15.2

export để khai báo biến mối trường. PATH chứa nhiều đường dẫn tách nhau bởi dấu :. $PATH để gọi biến PATH có sẵn.

Nếu bạn chạy lệnh trên thì chỉ tab terminal hiện tại có PATH mới này còn những tab khác thì không. Nếu muốn lưu cho toàn terminal bạn hãy đưa nó vào file cấu hình shell. Mình dùng zsh nên sẽ đưa vào ~/.zshrc. Sau đó chạy lệnh source ~/.zshrc để ăn cấu hình ngay nhé. Giờ chỉ cần gõ lệnh zig version là được rồi. 🎉

Hôm nay đến đây thôi hôm sau mình sẽ bắt đầu học cơ bản. Hẹn gặp lại!