←
Quay lại
10/08/2026
•
6 phút
•
Nếu tất cả người trong nghề mất hết niềm tin vào công việc của họ thì sao?
Gần đây, AI càng ngày càng ăn sâu vào đời sống. Rõ ràng nhất có lẽ là nghề lập trình. Bản thân tôi cũng muốn viết về AI và cách dùng nó có ích nhưng có một điều âm ỉ thôi thúc tôi viết về hơn đó là tương lai. (Nhưng làm gì có ai đoán được tương lai?)
Vì nguồn thu nhập chính của tôi là từ lập trình nên việc suy nghĩ về tương lai của mình có đang bị AI đe doạ không càng mạnh mẽ hơn. Nếu phải bỏ công sức qua nhiều năm để đúc kết kinh nghiệm và nhờ đó tạo ra thu nhập đang bị đe doạ bởi một thứ mà có được ngần ấy kiến thức và làm được việc ngay thì liệu ta còn cạnh tranh lại hay kiếm được tiền từ nghề nữa không?
AI tạo ra từ những người nghiên cứu máy tính, dữ liệu nên chuyên môn nhất của nó cũng là máy tính và dữ liệu. Lập trình là dùng máy tính để biến chuyển dữ liệu sao cho có ích với người dùng. Nếu AI làm được việc đó thì cần nhiều lập trình viên chi nữa?
Và chính chúng ta, những lập trình viên, đang tiếp tay cho sự lớn mạnh của AI ngay cả trong kiến thức của nó cũng như trong suy nghĩ của mọi người. Khi mà mọi task được khách hàng, hay quản lý dự án giao ta đều hoặc ngầm hiểu hoặc công khai rằng AI có thể giúp làm điều này nhanh gọn. Mấu chốt là nhanh gọn. Có nghĩa là ta giao toàn bộ việc này cho AI làm và chỉ việc copy hoặc để tự nó viết giùm. Ta chỉ là người kiểm tra. (Một QC mới?) Nếu đúng ý, thì xong rồi, nếu sai ta prompt cho AI sửa và tiếp diễn vòng lặp. Và bravo, rất nhanh và gọn gàng ta đã có thể deploy, hoàn thành task, log work để có performance tốt cuối tháng lãnh lương và cuối kì review (tăng?) lương.
Thế ta nhận được gì từ task vừa rồi? Trước đây ta sẽ phải suy nghĩ tìm ra vấn đề và giải pháp rồi mài giũa cho nó tối ưu. Trí óc ta được trui rèn và có được kiến thức qua quá trình đó cũng như kết quả phục vụ người dùng. Nhưng giờ giai đoạn tìm hiểu giải pháp đã bị rút gọn. Ta tin vào giải pháp của AI khi kết quả đúng như ta mong đợi. Nhưng kết quả chỉ dành cho người dùng còn ta thì không được kiến thức, kinh nghiệm của nghề.
Nếu bạn nghĩ trong quá trình trao đổi với AI bạn cũng tự đọc và suy xét những gì nó viết thì chúc mừng vì bạn là một trong số ít những người như vậy. Tôi có hỏi một vài đồng nghiệp thì trong quá trình làm ban đầu họ cũng kiểm tra nội dung của AI nhưng khi công việc gấp thì có thể bỏ qua.
Ngoài ra, với bản thân tôi khi thử nhiều lần prompt không được đúng ý thì cũng rất nản để đọc lại code của AI. Và khi được kết quả cuối cùng thì chính bản thân cũng mệt và muốn cho xong. Không phải lúc nào cũng vậy nhưng cảm giác như nó là một gánh nặng. Và dần dà khi đã thấm cái cảm giác nặng nề đó rồi thì rất là lười để đọc lại code của AI.
Với những ai hiện tại đã có công việc? Nếu họ vẫn giữ được sự cầu tiến thì tốt vì AI giúp họ làm và hiểu được nhiều thứ hơn. Nhưng bản chất con người không phải là luôn học hỏi mà làm sao để cơ thể an nhàn nhất. Việc học đòi hỏi một mục đích (niềm vui, kiến thức, lời giải,...) và nỗ lực nhất định. Nó giống như việc tập thể dục để cơ thể săn chắc vậy. Liệu mong muốn thân hình đẹp có vượt qua được mong muốn nghỉ ngơi của cơ thể hay sự mệt nhọc trong từng cơ bắp không? Có người đạt được thân hình săn chắc, có người bỏ cuộc và chấp nhận. Nếu ta cũng chấp nhận để AI lo phần việc mà đáng lẽ ta phải bỏ công sức tìm hiểu đưa ra giải pháp thì kết quả sẽ có cho một ai đó nhưng về phía ta thì "body" vẫn vậy.
Còn với những lập trình viên non trẻ thì sao? Khi những công việc mà họ cần nhất lại là điểm mạnh nhất của AI như fix bug, viết test, sửa hay thêm một logic nhỏ,... Nhà tuyển dụng tại sao phải tuyển một junior? Tại sao không thuê một middle, cho anh ta một con AI để làm tất cả mọi việc?
Nếu junior không thu thập kiến thức, kinh nghiệm (bằng nỗ lực và niềm tin vào một mức thu nhập tốt) thì làm sao có middle, senior? Tại sao phải mất 4 năm đại học và thêm một khoảng thời gian không kém để đạt được nấc thang đó trong khi AI có thể cung cấp một lượng kiến thức còn nhiều hơn thế ở hiện tại? Cộng với việc hàng loạt công ty công nghệ sa thải nhân viên, những thứ đó khiến ta phải đặt câu hỏi.
Tôi vẫn không có câu trả lời cho câu hỏi về niềm tin với nghề. Hiện tại tôi đang học cách dùng AI và cảm thấy nó hữu ích cũng như sinh thêm việc tuỳ vào cách tôi dùng nó. Nhưng những gì nó giúp tôi đang dần làm tan biến niềm vui gõ code, tôi chỉ đang thấy niềm vui khi những ý tưởng của mình thành hiện thực. Và có phải đó là niềm vui đích thực của lập trình là hiện thực hoá những mơ mộng của bản thân?
Nhưng bên dưới những gì hiện ra trước mắt ấy liệu những động cơ, bánh răng có hoạt động trơn tru không hay một khi cần thay đổi nó sẽ mắc kẹt ở đâu đó và có khi giải pháp tối ưu lại là đập đi xây lại?
Vì nguồn thu nhập chính của tôi là từ lập trình nên việc suy nghĩ về tương lai của mình có đang bị AI đe doạ không càng mạnh mẽ hơn. Nếu phải bỏ công sức qua nhiều năm để đúc kết kinh nghiệm và nhờ đó tạo ra thu nhập đang bị đe doạ bởi một thứ mà có được ngần ấy kiến thức và làm được việc ngay thì liệu ta còn cạnh tranh lại hay kiếm được tiền từ nghề nữa không?
AI tạo ra từ những người nghiên cứu máy tính, dữ liệu nên chuyên môn nhất của nó cũng là máy tính và dữ liệu. Lập trình là dùng máy tính để biến chuyển dữ liệu sao cho có ích với người dùng. Nếu AI làm được việc đó thì cần nhiều lập trình viên chi nữa?
Và chính chúng ta, những lập trình viên, đang tiếp tay cho sự lớn mạnh của AI ngay cả trong kiến thức của nó cũng như trong suy nghĩ của mọi người. Khi mà mọi task được khách hàng, hay quản lý dự án giao ta đều hoặc ngầm hiểu hoặc công khai rằng AI có thể giúp làm điều này nhanh gọn. Mấu chốt là nhanh gọn. Có nghĩa là ta giao toàn bộ việc này cho AI làm và chỉ việc copy hoặc để tự nó viết giùm. Ta chỉ là người kiểm tra. (Một QC mới?) Nếu đúng ý, thì xong rồi, nếu sai ta prompt cho AI sửa và tiếp diễn vòng lặp. Và bravo, rất nhanh và gọn gàng ta đã có thể deploy, hoàn thành task, log work để có performance tốt cuối tháng lãnh lương và cuối kì review (tăng?) lương.
Thế ta nhận được gì từ task vừa rồi? Trước đây ta sẽ phải suy nghĩ tìm ra vấn đề và giải pháp rồi mài giũa cho nó tối ưu. Trí óc ta được trui rèn và có được kiến thức qua quá trình đó cũng như kết quả phục vụ người dùng. Nhưng giờ giai đoạn tìm hiểu giải pháp đã bị rút gọn. Ta tin vào giải pháp của AI khi kết quả đúng như ta mong đợi. Nhưng kết quả chỉ dành cho người dùng còn ta thì không được kiến thức, kinh nghiệm của nghề.
Nếu bạn nghĩ trong quá trình trao đổi với AI bạn cũng tự đọc và suy xét những gì nó viết thì chúc mừng vì bạn là một trong số ít những người như vậy. Tôi có hỏi một vài đồng nghiệp thì trong quá trình làm ban đầu họ cũng kiểm tra nội dung của AI nhưng khi công việc gấp thì có thể bỏ qua.
Ngoài ra, với bản thân tôi khi thử nhiều lần prompt không được đúng ý thì cũng rất nản để đọc lại code của AI. Và khi được kết quả cuối cùng thì chính bản thân cũng mệt và muốn cho xong. Không phải lúc nào cũng vậy nhưng cảm giác như nó là một gánh nặng. Và dần dà khi đã thấm cái cảm giác nặng nề đó rồi thì rất là lười để đọc lại code của AI.
Với những ai hiện tại đã có công việc? Nếu họ vẫn giữ được sự cầu tiến thì tốt vì AI giúp họ làm và hiểu được nhiều thứ hơn. Nhưng bản chất con người không phải là luôn học hỏi mà làm sao để cơ thể an nhàn nhất. Việc học đòi hỏi một mục đích (niềm vui, kiến thức, lời giải,...) và nỗ lực nhất định. Nó giống như việc tập thể dục để cơ thể săn chắc vậy. Liệu mong muốn thân hình đẹp có vượt qua được mong muốn nghỉ ngơi của cơ thể hay sự mệt nhọc trong từng cơ bắp không? Có người đạt được thân hình săn chắc, có người bỏ cuộc và chấp nhận. Nếu ta cũng chấp nhận để AI lo phần việc mà đáng lẽ ta phải bỏ công sức tìm hiểu đưa ra giải pháp thì kết quả sẽ có cho một ai đó nhưng về phía ta thì "body" vẫn vậy.
Còn với những lập trình viên non trẻ thì sao? Khi những công việc mà họ cần nhất lại là điểm mạnh nhất của AI như fix bug, viết test, sửa hay thêm một logic nhỏ,... Nhà tuyển dụng tại sao phải tuyển một junior? Tại sao không thuê một middle, cho anh ta một con AI để làm tất cả mọi việc?
Nếu junior không thu thập kiến thức, kinh nghiệm (bằng nỗ lực và niềm tin vào một mức thu nhập tốt) thì làm sao có middle, senior? Tại sao phải mất 4 năm đại học và thêm một khoảng thời gian không kém để đạt được nấc thang đó trong khi AI có thể cung cấp một lượng kiến thức còn nhiều hơn thế ở hiện tại? Cộng với việc hàng loạt công ty công nghệ sa thải nhân viên, những thứ đó khiến ta phải đặt câu hỏi.
Tôi vẫn không có câu trả lời cho câu hỏi về niềm tin với nghề. Hiện tại tôi đang học cách dùng AI và cảm thấy nó hữu ích cũng như sinh thêm việc tuỳ vào cách tôi dùng nó. Nhưng những gì nó giúp tôi đang dần làm tan biến niềm vui gõ code, tôi chỉ đang thấy niềm vui khi những ý tưởng của mình thành hiện thực. Và có phải đó là niềm vui đích thực của lập trình là hiện thực hoá những mơ mộng của bản thân?
Nhưng bên dưới những gì hiện ra trước mắt ấy liệu những động cơ, bánh răng có hoạt động trơn tru không hay một khi cần thay đổi nó sẽ mắc kẹt ở đâu đó và có khi giải pháp tối ưu lại là đập đi xây lại?